مروری بر مهم ترین رویدادهای اندیشه و معارف ایکنا

سرویس اندیشه و معارف ایکنا در هفته ای که گذشت شاهد برگزاری مجموعه ای از رویدادهای معرفتی، تمدنی و علمی بود؛ این هفته با میلاد پیامبر اکرم(ص) و امام جعفر صادق(ع)، پوشش جلسات تفسیری حجت الاسلام بهجت پور و اعلام آغاز دروس آیت الله جوادی آملی شروع شد و با برگزاری بزرگداشت ابوریحان بیرونی و 2550مین سالگرد منشور کوروش، بر محور میراث تاریخی ایران تمرکز کرد. در کنار این ها، معرفی ترجمه جدید کتاب «تاریخ قرآن»، آیین رونمایی از مجموعه 12 جلدی «تجربه های جهانی پساجنگ» و پوشش اخبار مربوط به بورس دانشگاه تهران، تکمیل کننده طیف گسترده ای از رویدادهای دانشگاهی بود که مشروح آن را در ادامه می خوانیم:

رونمایی دانشگاه تهران از «بورس نخبگان»

رئیس دانشگاه تهران از آغاز اجرای طرح «بورس نخبگان دانشگاه تهران» از سال تحصیلی 1405-1406 خبر داد و گفت: بر اساس این طرح، رتبه های برتر آزمون سراسری در رشته های مختلف، از ابتدای ورود به دانشگاه تهران از بورس ماهانه 20 میلیون تومانی برخوردار می شوند و دانشگاه برای تأمین نیازهای رفاهی و آموزشی آنان نیز برنامه های ویژه ای پیش بینی کرده است.درباره تعداد دانشجویانی که امکان استفاده از بورس نخبگان را خواهند داشت، وی همچنین گفت: برای این طرح سقف عددی مشخصی تعیین نشده است و در صورتی که همه رتبه های واجد شرایط نیز دانشگاه تهران را برای تحصیل انتخاب کنند، آمادگی برای حمایت از آنان وجود دارد. ممکن است در برخی گروه ها، تعداد رتبه های برتر که دانشگاه تهران را انتخاب می کنند متفاوت باشد؛ اما دانشگاه برای حمایت از همه دانشجویانی که بر اساس معیارهای تعیین شده مشمول طرح شوند، برنامه ریزی کرده است.

تحلیل ابعاد «ایران قوی» در پیام رهبری؛ ضرورت گذار از روایت ضعف به روایت قدرت و انسجام اجتماعی

میثم لطیفی، عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع)، دهم شهریور ماه در نشست تحلیلی پیام رهبر معظم انقلاب به مناسبت هفته دولت، با تبیین ابعاد استراتژیک این پیام، بر پیوند میان خدمت، مردم و ایران قوی تأکید کرد و گفت: دولت در این نگاه، ابزاری برای تحقق خدمت و رسیدن به اقتدار ملی است. وی با اشاره به کنش ساز بودن این متن، بر ضرورت عبور از روحیه ی گلایه گویی و تمرکز بر «روایت قدرت» و بیان دستاوردهای واقعی کشور بر اساس اصل «وَأَمَّا بنِعْمَةِ رَبِّکَ فَحَدِّثْ» تأکید کرد و نقش کلیدی نخبگان، تولید، فناوری و به ویژه فرهنگ را به عنوان فراراهبردی برای ایجاد این قدرت برشمرد. لطیفی همچنین با یادکرد از میراث حکمرانی شهدای دولتمند، پیام رهبری را مبتنی بر چهار رکن تولید و اقتصاد مقاومتی، فناوری، قدرت اجتماعی و قدرت فرهنگی دانست و در نهایت، مفهوم نوظهور «پیوست انسجام اجتماعی» را به عنوان مکمل پیوست های عدالت و فرهنگ، از سوی رهبری برای تمامی تصمیمات کلان حکمرانی معرفی کرد.

دانشکده خانواده در دانشگاه الزهرا(س) افتتاح شد

مراسم افتتاحیه دانشکده خانواده دانشگاه الزهرا(س) 11 شهریور با حضور جمعی از اساتید و مسئولان برگزار شد، وحید شالچی معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم در این افتتاحیه بر جایگاه نهاد خانواده در فرهنگ و امنیت راهبردی کشور تأکید کرد و گفت: شالچی در بخش دیگری از سخنان خود، ضمن استقبال از راه اندازی این دانشکده در دانشگاه الزهرا(س)، بر ضرورت جهت دهی به پژوهش ها و آموزش ها برای پاسخ به نیازهای روز خانواده ایرانی تأکید کرد و گفت: رسالت این دانشکده فراتر از مباحث آکادمیک محض است؛ این مرکز علمی باید با شناخت دقیق و به رسمیت شناختن پیچیدگی های نهاد خانواده، خوراک کارشناسی مورد نیاز برای مراجع تصمیم گیر کشور را فراهم آورد تا در مواجهه با مسائل جدید، خانواده ایرانی همچنان کارکردهای تمدنی خود را حفظ کند.

بررسی ابعاد جهانی و جایگاه سیره پیامبر(ص) در دیدگاه های مستشرقان

محمد لگنهاوزن، استاد مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره)، 11 شهریور ماه در نشست علمی دانشگاه ادیان و مذاهب با تحلیل دیدگاه های غربی درباره پیامبر اکرم (ص)، بر ضرورت تمایز میان آثار آکادمیک و نوشته های جدلی مستشرقان تأکید کرد و گفت که جایگاه «رحمت للعالمین» بودن پیامبر(ص)، یک حقیقت الهیاتی است که فراتر از تحلیل های صرفاً تاریخی قرار دارد. وی با نقد رویکرد برخی مسلمانان لیبرال در سنجش سیره نبوی با معیارهای حقوق بشر مدرن، بر لزوم الگوبرداری از سیره پیامبر(ص) به عنوان الگوی مدیریت، سیاست و اخلاق تأکید کرد و گفت: ایشان با حفظ سنت های ابراهیمی و اصلاح آموزه های پیشین، از هرگونه افراط و تفریط جلوگیری کردند و جایگاه قدس را در چارچوب هدایت الهی بازتعریف نمودند.

ریشه انحرافات در بحث امامت/جوهره امامت بر مبانی قرآنی استوار است

حجت الاسلام والمسلمین نجف علی میرزایی، استاد جامعه المصطفی(ص)، در نشست علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی که هفتم شهریور برگزار شد با تأکید بر مرجعیت فراتاریخی و بنیادین قرآن کریم در مبحث امامت، تبیین کرد که تمامی نظریات مذهبی و مکاتب کلامی باید در برابر متن قرآن سنجیده شوند. وی با اشاره به تفاوت های ساختاری میان دیدگاه های شیعه، اهل سنت و معتزله، از تضاد میان ضرورت عدالت در حاکم و مشروعیت بخشیدن به حاکمان ظالم به دلیل ترس از هرج و مرج انتقاد کرد و افزود که ریشه انحرافات در بحث امامت، تلاش برای توجیه قدرت و نظریه غلبه بوده است. میرزایی در نهایت با تأکید بر اینکه جوهره امامت در تشیع بر مبانی قرآنی استوار است، بر ضرورت تطبیق روایات و مباحث مشهور کلامی با آیات قرآن مانند داستان ابراهیم(ع) برای پاسخ به چالش های معاصر و ارائه تصویری دقیق از اوصاف و شرایط الهی امامت تأکید نمود.

چرا «سیره نبوی» تنها نقطه اشتراک برای عبور از تفرقه است

منصور حاجی، پژوهشگر علوم اسلامی و نویسنده مجموعه «12 جلدی مجموعه موضوعات پژوهشی علوم و معارف اسلامی محمدی» در گفت وگویی با ایکنا با تأکید بر لزوم عبور از شعارهای زبانی در مسیر تحقق وحدت اسلامی، سیره عملی پیامبر اکرم(ص) را تنها نقطه اشتراک بنیادین و راهکار نجات بخش برای عبور از تنش های فرقه ای و بازتولید تمدن نوین اسلامی دانست. او با نقد نگاه تک بعدی به شخصیت پیامبر(ص) و تأکید بر لزوم شناخت جامع رحمت و صلابت نبوی، پیشنهاد داد که با نهادینه سازی فرهنگ گذشت به عنوان یک راهبرد اجتماعی و قضایی، می توان بسیاری از منازعات را کاهش داد. حاجی با اشاره به نقش الگوهای عینی در جذب نسل جوان، تصریح کرد که مسئولیت نخبگان و نسل پیشین، متبلور کردن رفتارهای نبوی در زندگی فردی و اجتماعی است؛ چرا که دشمنان مشترک جهان اسلام، میان شیعه و سنی تفکیکی قائل نیستند و تنها راه مقابله با این تهدیدات، بازگشت به محوریت سیره پیامبر(ص) و تقویت جبهه وحدت در برابر سلطه استکبار است.

پیام کوروش برای زمانه ما؛ به ایرانِ جهانی بیندیشید

در آیین بزرگداشت ثبت جهانی 2550مین سالگرد منشور کوروش که با عنوان «منشور کوروش؛ سرمایه ملی و میراث جهانی» 10 شهریورماه در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار شد، صاحب نظران به واکاوی ابعاد دیپلماتیک، تاریخی و تفسیری این سند باستانی پرداختند؛ در این نشست، احمد پاکتچی سفیر ایران در یونسکو با اشاره به تصویب کم سابقه این قطعنامه مستقل با اجماع کامل اعضا و گنجاندن آموزه های آن در کتب درسی جهان، حفاظت از فرهنگ زنده و پیوسته ایران را یک مسئولیت اخلاقی و فراملی دانست، حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو این دستاورد دیپلماتیک را جلوه ای از همسویی فرهنگ ایرانی با توسعه پایدار و عدالت جهانی برشمرد، روزبه زرین کوب با نقدنظریه های تقلیل گرایانه غربی و دفاع از روح انسانی حکمرانی هخامنشی، مفهوم «ایرانِ جهانی» را پادزهر اندیشه های تفرقه افکنانه معرفی کرد و در پایان محمود شالویی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با استناد به تفسیر المیزان علامه طباطبایی مبنی بر انطباق شخصیت کوروش با «ذوالقرنین»، بر شجاعت علمی علامه در تثبیت پیوند حکمت اسلامی با میراث دادگرانه ایران تأکید نمود.

گزارش کامل این نشست را اینجا بخوانید.

میراث ابوریحان بیرونی؛ چراغ راه علم تطبیقی و خردورزی در تمدن ایرانی اسلامی

آیین بزرگداشت حکیم ابوریحان بیرونی، به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 11 شهریور ماه با حضور جمعی از برجستگان حوزه حکمت و فلسفه برگزار شد که در آن وجوه گوناگون نبوغ این دانشمند تراز اول تمدن اسلامی واکاوی گردید؛ در این نشست، محمود شالویی بر اهمیت روش تجربی و استقلال فکری بیرونی تأکید کرد، غلامرضا اعوانی به جایگاه ممتاز علمی او در قرن چهارم و پنجم و آثار ماندگارش در هندشناسی پرداخت، منوچهر صدوقی سها به اهمیت متنی و تأثیرات فلسفی تصحیح و ترجمه آثار هندی توسط بیرونی اشاره نمود، غلامحسین رحیمی با تحلیل رساله مناظرات علمی بیرونی و ابن سینا، به تفاوت دیدگاه های آنان در مسئله «امکان جهان های چندگانه» در طبیعیات ارسطویی پرداخت و برزو قادری نیز اصالت فکر و توانایی بیرونی در بازآفرینی معارف هندی در بستر نظام فلسفی اسلامی را تبیین کرد.

گزارش کامل این نشست را  اینجا بخوانید.

ضرورت تبیین عترت در کنار وحی؛ راهکاری برای جلوگیری از تحریف معنوی قرآن

حجت الاسلام والمسلمین عبدالکریم بهجت پور، مفسر تفسیر تنزیلی، در ادامه سلسله جلسات تفسیر سوره بقره با تمرکز بر آیه 87، که نهم شهریورماه برگزار شد به تحلیل تقابل شخصیت های هدایتگر و گمراه کننده در تاریخ بشر پرداخت؛ وی با تبیین نقش محوری امام صادق(ع) در رفع استضعاف فکری امت و گشودن بن بست های معرفتی، بر ضرورت وجود شبکه تبیین کنندگان نورانی در کنار متن وحی تأکید کرد تا از تحریف معنوی قرآن جلوگیری شود. بهجت پور همچنین با بازتعریف مفهوم «بینات» فراتر از معجزات، آن را ابزاری برای رفع تناقض نماها و آشکارسازی حق دانست و با واکاوی ابعاد مختلف «روح القدس» و پیوند آن با طهارت نفس و نزول وحی، بر این نکته تأکیدنمود که استکبار بنی اسرائیل در برابر پیامبران، تکرارکننده رویه گروه هایی است که با پیروی از هوای نفس، در برابر احکام الهی ایستادگی می کنند.

دروس آیت الله العظمی جوادی آملی در سال تحصیلی جدید، 4 مهر آغاز می شود

دفتر آیت الله العظمی جوادی آملی در اطلاعیه ای اعلام کرد که دروس حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی در سال تحصیلی جدید از شنبه 4 مهرماه آغاز خواهد شد. براساس این اطلاعیه، درس خارج فقه(کتاب حدود و دیات) شنبه تا سه شنبه، ساعت 9 صبح و درس اخلاق(شرح حکمت های نهج البلاغه) چهارشنبه ها ساعت 9 صبح در قم، مسجد اعظم دایر خواهد شد. پخش زنده دروس این مرجع تقلید از طریق سایت تلویزیون اینترنتی اسراء به آدرس tv.esra.ir انجام خواهد شد.

خوانشی قرآنی از خون خواهی جایگاه ولایت

حجت الاسلام والمسلمین مهدی رستم نژاد، رئیس پژوهشکده حج و زیارت، در نخستین نشست از سلسله نشست های «بررسی مبانی انتقام و خون خواهی در قرآن» با تفکیک دقیق میان دو مفهوم «قصاص» و «انتقام» بر اساس آموزه های وحیانی، تصریح کرد که قصاص امری فردی، نسبی و مبتنی بر تناسب عددی است، در حالی که انتقام، سنتی الهی است که به دست بشر محقق شده و فاقد محدودیت های عددی قصاص است؛ وی با تبیین جایگاه حقوقی و قدسی «ولی فقیه» به مثابه متجلی «ولایت الهی» در عصر غیبت، استدلال کرد که شهادت رهبر تنها یک جنایت معمولی نیست که با قصاص مباشران پایان یابد، بلکه تجاوز به حریم «ولایت»است که حقی الهی را برای انتقام ایجاد می کند؛ از همین رو، او با قیاس این وضعیت با خون خواهی ثارالله، تأکید کرد که در این سطح، علاوه بر مجازات عاملان (قصاص)، «انتقام» از جایگاه مورد تعدی قرارگرفته، یک ضرورت برخاسته از سنت های الهی است.

صیانت مؤثر از منافع ملی چگونه محقق می شود

دومین روز نهمین مدرسه پارلمانی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس،12 شهریور ماه با تمرکز بر تبیین ظرفیت های نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران جهت شناسایی، تعقیب و رسیدگی به جنایات ارتکابی در جریان مخاصمات مسلحانه برگزار شد؛ در این نشست، صاحب نظران با نقد نظریه ناکارآمد دفاع پیش دستانه دشمن و تأکید بر اهمیت استنادی و روش شناسی فقهی-حقوقی فهم جنگ، بر ضرورت گذار از رویکردهای صرفاً توصیفی به تدوین یک چارچوب منسجم حقوقی تأکید کردند؛ سخنرانان ضمن واکاوی لایحه جنایات بین المللی و ظرفیت های آن برای مطالبه خسارات مادی و معنوی، بر این نکته هم نظر بودند که اقدامات تقنینی مجلس باید فراتر از واکنش های موردی، به ایجاد سازوکار شرمساری اخلاقی متجاوز در تاریخ و تقویت صلاحیت محاکم ایران برای مقابله با جنایات بین المللی(از جمله نسل زدایی و جنایت علیه بشریت) منجر شود تا در نهایت، صیانت مؤثر از منافع ملی در بستر تعامل هوشمندانه میان فقه، حقوق داخلی و حقوق بین الملل محقق گردد.

«تاریخ قرآن» منتشر شد

کتاب «تاریخ قرآن» از انتشارات مولی با انتشار ترجمه و تحقیق جدید امیرحسین الهیاری اثر ابوعبدالله زنجانی (1309-1360ق)، منتشر شده است. زنجانی با استفاده از عنوان «تاریخ قرآن»، حرکتی نوآورانه در جهان اسلام ایجاد کرد که از سوی اندیشمندانی چون احمد امین مصری، گامی مؤثر در مسیر تقریب و وحدت اسلامی توصیف شده است. در مقدمه این اثر، مترجم ضمن ارجاع به جایگاه تاریخی زنجانی، به نقد جریان های معاصر پرداخته و هشدار می دهد که نباید اعجاز قرآن را به انطباق با علوم تجربی متغیر یا رمزگشایی های ابجدی تقلیل داد؛ وی تأکید می کند که حقیقت اعجاز در «تأویل پذیری بی بدیل» کلام الهی  نهفته است.

روشنفکری، سوژگی، فردیت؛ بازخوانی جریان های فکری معاصر ایران

کتاب جدید مجید سروند با عنوان «روشنفکری، سوژگی، فردیت» که توسط انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شده است، به بازخوانی و تحلیل تحولات تاریخ فکری ایران در چهار دهه اخیر می پردازد. این اثر با تکیه بر پژوهش های نویسنده در حوزه حقوق و علوم سیاسی، فراتر از یک تاریخ نگاری ساده، به واکاوی چرخش پارادایمی در اندیشه معاصر ایران پرداخته و مسیر گذار از دغدغه های کلان سیاسی و انقلابی به سوی مفاهیمی چون «خودآیینی»، «سوژگی» و «فردیت» را بررسی می کند. سروند در این کتاب با تحلیل آثار چهره های برجسته روشنفکری اعم از دینی و سکولار، نشان می دهد که اولویت فکری در ایران از تغییرات ساختاری و نهادی، به سمت بازآفرینی هویت و بازتعریف نسبت میان انسان با خویشتن، دیگری و جهان تغییر یافته است.

بازسازی جامعه، بازخوانی دانشگاه؛ روایت تجربه های پساجنگ

در آیین رونمایی از مجموعه 12 جلدی «تجربه های جهانی بازسازی پساجنگ» که با حضور وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در مرکز مطالعات فرهنگی و اجتماعی برگزار شد، بر این نکته بنیادین تأکید گردید که بازسازی پس از بحران و جنگ، فراتر از ترمیم کالبدی شهرها و زیرساخت ها، در گرو بازسازی «سرمایه اجتماعی»، احیای «روان جمعی» و بازسازی «اعتماد عمومی» است. در این نشست، وزیر علوم با تبیین اهمیت امنیت همه جانبه و ضرورت گفت وگوی ملی برای مدیریت دوران گذار، بازسازی را فرآیندی دانست که باید با توازن میان «عدالت» و «گذشت» پیش برود تا از تداوم چرخه انتقام جویی جلوگیری شود. همچنین، پژوهشگران اصلی این پروژه لیلا اردبیلی و جبار رحمانی با نگاهی فلسفی، این اثر را نوعی مقاومت در برابر ویرانی توصیف کردند و بر نقش راهبردی دانشگاه به عنوان نهاد میانجی، آینده نگر و تولیدکننده دانش مستقل برای تدوین سیاست های بازسازی بومی و عبور از الگوهای مکانیکی تأکید کردند.

انتهای پیام